Corbeels

 

 

Geschiedenis

van de Turnhoutse drukkerijen

 

 

 

P.J. CORBEELS,

1795 - 1799

 

Pieter Corbeels werd op 12 maart 1755 in Leuven geboren als achtste kind van de schoenmaker Frans Corbeels en Magdalena Servranckx.

Waarschijnlijk was Corbeels als korporaal in dienst in het Oostenrijks leger. Nadien streed hij als kapitein bij de Verenigden, de patriotten, onder generaal Van der Meersch, die de Oostenrijkers hadden overwonnen in de Slag van Turnhout in 1789.

Na de Brabantse Omwenteling begon hij in 1790 een drukkerij in Leuven, in het huis genaamd ‘Sint-Gommarus’ in de Tiensestraat. Het strijden zat hem in het bloed en zijn politiek engagement was groot. Zijn drukwerk bestond naast gelegenheidsdrukwerk dan ook voor een niet onbelangrijk deel uit pamfletten die niet mis te verstaan waren. Sommige almanakken die van zijn pers kwamen waren zo opruiend dat er in Tienen begin januari 1791 tientallen exemplaren van in beslag werden genomen. Het ging om de ‘Lovenschen patriotischen almanach voor het Jaer ons Heere Jesu-Christi 1791’, versierd met het embleem van de patriotten en voorzien van strijdliederen.

Op 28 november 1792 werd Corbeels gearresteerd en naar Valenciennes overgebracht, maar op 15 december werd hij op bevel van generaal Dumouriez alweer vrijgelaten. Deze arrestatie schrikte hem niet af, integendeel, zijn drukpers bleef ten dienste van zijn idealen. Hij drukte voor een breed publiek, slechts zelden in het Latijn, meestal in het Frans of Nederlands. In het begin dus tegen het Oostenrijk van Jozef II, later tegen het Frankrijk van Robespierre.

In 1793 verhuisde hij naar het huis ‘Hertog van Brabant’ op de Grote Markt in Leuven, waar hij zijn activiteiten verder zette.

Na de slag van Fleurus in juni 1794 kwamen de Fransen terug. Het werd al snel te warm onder de voeten van Corbeels en hij ontvluchtte de universiteitsstad.

De eerste drukker in Turnhout..

Corbeels kwam met zijn echtgenote Barbara Panz en zijn drukkersgast P.J. Brepols in 1795 naar Turnhout. Het dan nog zeer landelijke stadje was niet aantrekkelijk als handelsplaats. Waarom Corbeels toch voor Turnhout gekozen heeft blijft een raadsel. Mogelijk zocht hij een rustige plaats om zich te verschuilen voor de Franse bezetter. Hij begon er in de Potterstraat een herberg met in het achterhuis een drukkerij.

Corbeels werd al snel stadsdrukker: hij drukte paspoorten en aanplakbrieven voor de stad. Ook religieuze werken kwamen van zijn pers, maar bovenal bleef Corbeels politiek geïnteresseerd.

Zijn echtgenote overleed op 16 september 1797. Op 31 oktober hertrouwde hij al met Joanna Antonia Servaes.

Op 21 oktober 1797 viel de Franse gendarmerie de herberg binnen. Enkele stadsgenoten werden opstandig en rukten de Franse kokarde af. Hierop werd de herberg ontruimd en de menigte uiteengedreven. In de herfst van dat jaar verhuisde hij naar een huis aan de oostkant van de Grote Markt, dat eigendom was van een tante van diens kersverse echtgenote.

Het zou Corbeels niet zijn als hij ook in Turnhout nog zijn anti-Franse en clandestien verspreide pamfletten drukte. Op 20 februari 1798 kwam dit tot een huiszoeking, echter zonder resultaat. In de zomer van 1798 verliet hij Turnhout om ten strijde te trekken tegen de Fransen en werd zo één van de leiders van de Boerenkrijg. Op 25 november 1798 werd hij in de bossen van Postel eerder toevallig ontdekt en gevangen genomen door de Fransen, waarna hij in de Turnhoutse gevangenis belandde. Na een omzwerving via enkele andere gevangenissen belandde hij samen met Albert Meulemans, een andere Kempische Boerenkrijgleider, op 21 juni 1799 op de Esplanada in Doornik voor het vuurpeloton.

De jonge weduwe van Corbeels bleef achter en trachtte de drukkerij met de hulp van P.J. Brepols verder te zetten. In tegenstelling tot Corbeels werkten zijn weduwe en Brepols wel loyaal mee met de wisselende regimes. Corbeels zou zich omkeren in zijn graf mocht hij weten dat op zijn persen de ‘Eléments de Juris-prudence répressive …’ verscheen, opgedragen aan citoyen Cambacérès, minister van Justitie.

Lang hield de weduwe Corbeels het niet vol. Begin 1800 kocht P.J. Brepols de meubels over en huurde de woning met drukkerij.

Zie verder : P.J. Brepols

Historische Drukkerij Turnhout

Een terugblik naar de negentiende eeuw...

 

Contact: Historische Drukkerij Turnhout, Steenweg op Mol 84, 2300 Turnhout, Belgium. Email: info@historischedrukkerij.be