Henri Proost

 

 

Geschiedenis

van de Turnhoutse drukkerijen

 

 

 

Henri Proost

1913 - 2015

 

Mocht Henri Proost enig vermoeden hebben gehad van wat België te wachten stond was hij waarschijnlijk afdelingshoofd bij Drukkerij Brepols gebleven. Aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog richtte hij op 56-jarige leeftijd samen met zijn zonen Jos en Antoon op 2 oktober 1913 een Commanditaire vennootschap op onder de naam ‘Henri Proost & Co’. Eerder had hij van hovenierderij Dierckx één hectare grond gekocht aan de Otterstraat, het terrein van de huidige schaatsbaan. Het bedrijf was volledig ingesloten door de huizenrijen van de Otterstraat en Bentelstraat, en grensde achteraan aan de grote boomgaarden van Dierckx, familielid van Proost. Zoals destijds zeer gebruikelijk, werden mannen en vrouwen gescheiden door een aparte ingang. Voor de vrouwen was deze gelegen in de Bentelstraat, de mannen kwamen via de hoofdingang aan de Otterstraat het bedrijf binnen. Deze nieuwe drukkerij richtte zich voornamelijk op de productie van kerkboeken, en was daarmee een rechtstreekse concurrent van Henri Proost zijn vorige werkgever geworden, wat dan ook nog vele jaren voor spanningen zorgde. Zoon Antoon werd afdelings¬verantwoordelijke van de drukkerij en Jos nam de binderij voor zijn rekening. Emiel Spruyt, een Turnhouts kunstenaar, was in het begin de ontwerper en tekenaar van omslagen voor kerkboeken.

Minder dan een jaar na de oprichting brak de Eerste Wereldoorlog uit, waardoor die eerste jaren erg moeizaam verliepen. Zodra de wereldvrede was weergekeerd brak een bloeiende periode aan en uitbreiding met drie hallen vond in de jaren twintig plaats. In 1930 schakelde Proost gedeeltelijk over in offset, terwijl er voordien enkel in typo werd gedrukt. Jos Proost nam het bedrijf van zijn vader in 1935 over. Henri Proost stierf twee jaar later, op 4 oktober 1937. Net voor de Tweede Wereldoorlog telde het bedrijf 300 werknemers. Zoals in alle Turnhoutse drukkerijen werd er, net als tijdens de Eerste Wereldoorlog, ook nu verder gewerkt, weliswaar op kleinere schaal.

 

Eigen uitgeverij

Proost richtte een eigen uitgeverij van eenvoudige leesboeken voor kinderen op. Bekende jeugdschrijvers stonden onder contract, waaronder Leen Van Marcke en Leo Van Beeck. Het bedrijf floreerde. Duizenden kisten met kerkboeken vertrokken naar de missielanden, een belangrijke afnemer. In 1951 nam de zoon van Jos, Jozef, de leiding van het bedrijf over. Hij moest een grondige hervorming doorvoeren als in 1962 het Tweede Vaticaans Concilie de kerk, en daarmee ook de missaalmarkt grondig dooreen schudde. Proost verloor op korte tijd 80% van zijn omzet en moest dringend andere markten aanboren. Producten en technieken dienden vernieuwd, personeel omgeschoold. Het bedrijf zocht zich een weg in het geïllustreerde kinderboek. De gekende boekjes van ‘Tante Terry’ rolden van de persen en een reeks ‘wetenschappelijke werken voor kinderen’ werd uitgegeven in eigen beheer. De reorganisatie ging nog verder als in 1968 Jef Proost, zoon van Jozef en sinds 1957 in dienst, aan het hoofd van de firma kwam te staan. Nieuwe tijden braken aan en er moesten dringend krachtlijnen worden vastgelegd van wat het moderne Proost zou moeten worden. De stripmarkt werd langzaam veroverd. Vierkleurenpersen werden aangekocht, de eerste in 1969. Geholpen door de gunstige conjunctuur steeg de omzet tussen 1969 en 1971 spectaculair met groeivoeten boven 40%. Het buitenland was het belangrijkste afzetgebied, 80% van het drukwerk was bestemd voor de export. In 1973 begon de bouw van een nieuw complex in de industriezone. Het duurde twee jaar eer het volledige bedrijf was overgebracht naar de Everdongenlaan. In 1980 kwam het bedrijf een nieuwe crisis te boven. In 1989 kreeg het de Oscar van de export. In datzelfde jaar wijzigde het statuut in een N.V. In 1996 verkocht Jef Proost het bedrijf aan de Engelse groep ‘Liber Fabrica’. Deze groep werd in 1999 op zijn beurt overgenomen door de Franse groep CPI. In 2005 gingen de vierkleuren-drukkerijen van de groep samen met ‘Partenaires Livres’ en vormden samen de nieuwe groep ‘Partenaires Book’. Hieronder zaten twee hoofdaandeelhouders, Debardies (afkomstig van CPI) en Pluchard (Partenaires Livres). Deze laatste scheurde zich in 2006 terug af met zijn deel van de bedrijven en Debardies ging verder onder de naam ‘Qua Libris’. Het dochterbedrijf van Proost, ‘Splichal’, werd in 2007 en 2008 in twee fases geïntegreerd bij Proost. In juni 2009 kwam Proost terug in Belgische handen na een overname door de investeringsgroep Axxess Partners. Deze overname, waarbij naast de gebouwen en inboedel ook de schulden overgenomen werden, bracht voor het personeel echter geen zoden aan de dijk. Allerhande transacties om de schuldenberg te verminderen (erkenning ‘bedrijf in moeilijkheden’, afslanking van het personeel, verkoop van machines, ‘sale & rent back’ van het gebouw) gaven niet de verhoopte oplossing. De schulden groeiden sterker aan dan er oplossingen gevonden werden. Eind april 2012 vroeg het bedrijf dan ook het faillissement aan, maar wist door kapitaalsinbreng in hun slapende vennootschap en dochterbedrijf Splichal (met notariële naamsverandering naar ‘Proost’) een doorstart te realiseren waarbij 140 banen behouden konden blijven.

Ondanks de aanhoudende slechte conjunctuur neemt Proost in 2013 het Slowaakse bedrijf Qatena over en hoopte hiermee zijn overlevingskansen in de nog steeds onder hoge druk verkerende sector te versterken. Het mocht echter niet baten en Proost sloot in 2015 definitief de deuren.

Historische Drukkerij Turnhout

Een terugblik naar de negentiende eeuw...

 

Contact: Historische Drukkerij Turnhout, Steenweg op Mol 84, 2300 Turnhout, Belgium. Email: info@historischedrukkerij.be