Turnhoutse drukkerijen

 

 

Geschiedenis

van de Turnhoutse drukkerijen

 

 

 

Turnhout heeft zijn plaatsje wel veroverd in de wereld van de druknijverheid. De eerste drukker vestigde er zich rond 1796 en het duurde niet lang of ver over de grenzen heen was Turnhout bekend als drukkersstad. Hoe gaat de geschiedenis verder sinds Corbeels Turnhout binnenkwam? Ontdek het op de volgende pagina’s.

De Leuvense drukker Pieter Corbeels streed ten tijde van de Franse Revolutie aan de zijde van de patriotten. Op de vlucht voor de Fransen belandde hij in 1796 in Turnhout waar hij zijn drukkersactiviteiten hervatte. In 1799 werd hij echter gevat en gefusilleerd. De weduwe van Corbeels verkocht het pand en de drukkerij aan Corbeels’ toenmalige helper P.J. Brepols. Deze ondernemende man maakte er een bloeiende zaak van.

Toen in 1833 Brepols’ schoonzoon Dierckx mee in de zaak stapte (Brepols en Dierckx zoon) keerde de ondernemende hoofdklerk J.E. Glénisson het bedrijf de rug toe en startte een eigen fabriek op (Glénisson en Van Genechten). Het waren zware tijden voor Brepols toen enkele maanden later ook P.F. Wellens het voor bekeken hield en samen met geldschieter Delhuvenne een eigen bedrijf uit de grond stampte (Wellens-Delhuvenne & Co).

In 1856 gingen de heren Glénisson en Van Genechten elk hun eigen weg. J.E. Glénisson zette de zaak verder met zijn zonen (Glénisson & Fils) terwijl Antoine Van Genechten aan de Merodelei een nieuwe fabriek oprichtte (Etabl. Ant. Van Genechten).

Stefan Splichal, verantwoordelijke voor ‘Het Aenkondigingsblad’ bij Brepols, kreeg van de weduwe van Delhuvenne het aanbod om ‘De Kempenaer’ over te nemen. Splichal startte zo in 1856 zijn eigen drukkerij/uitgeverij: ‘Splichal - Roosen’.

Gustave Mesmaekers had in dienst van Glénisson genoeg kennis vergaard om met zijn broers een eigen weg in te slaan. In 1859 begonnen ze hun eigen firma (Gebroeders Mesmaekers).

Antoine Van Genechten had bij de scheiding met Glénisson de helft van de houtblokken voor kinderprenten verworven en verkocht deze na enkele jaren aan Beersmans. Deze was reeds vele jaren als boekbinder in dienst bij Brepols maar stichtte in 1866 zijn eigen drukkerij: Beersmans - Pleek.

In 1872 werd alweer een nieuw bedrijf opgericht, ‘Meses - Goris’, dat zich toelegde op het maken van gemarmerd papier.

Leonard Biermans, ook afkomstig uit het bedrijf van Brepols, stichtte in 1875 een eigen speelkaartenfabriek. Enkele jaren later, we schrijven 1881, is het de beurt aan Charles Poupaert, directeur bij Van Genechten, die samen met de dochter van tijkfabrikant Van Dooren een fabriek oprichtte aan de Vianenakkers. Na tien jaar moest het concordaat worden aangevraagd. De Antwerpse bankier J. de Kinder zorgde voor de redding en richtte in september 1893 een naamloze vennootschap op, S.A. La Turnhoutoise.

In 1907 startte de voormalige beheerder van La Turnhoutoise, dhr. Kuehne, met behulp van geldschieter Ed. Van Everbroeck een nieuw papierverwerkend bedrijf N.V. Belgica.

Net voor de eerste wereldoorlog hield Henri Proost het bij Brepols voor bekeken als directeur van de afdeling kerkboeken en richtte zijn eigen bedrijf op in de Otterstraat, Henri Proost & Co.

Jan Van Mierlo die als tussenpersoon handelde voor de vele Turnhoutse drukkerijen begon in 1918 een eigen zaak: N.V. J. Van Mierlo-Proost & Co.

In 1935 start Jos Joos een bedrijf met een voor Turnhout geheel nieuwe druktechniek, de rotatiedruk.

De twintigste eeuw kenmerkt zich door fusies en faillissementen. Van de grote bedrijven, ontstaan in de negentiende en de vroege twintigste eeuw, blijven slechts de sterksten over: Brepols, Van Genechten, AssiDomän (voormalig Belgica), Proost, Kappa-Van Mierlo (vroeger Van Mierlo-Proost) en Carta Mundi (fusie van de speelkaartenafdelingen van Brepols, Van Genechten en Biermans).

Naast de grote drukkerijen waren er in de loop van de geschiedenis ook vele kleinere drukkerijen verspreid over de stad aanwezig. Deze drukkerijen verzorgden meestal klein familie- en handelsdrukwerk. Vele van hen zijn ondertussen uit het straatbeeld verdwenen ...

Historische Drukkerij Turnhout

Een terugblik naar de negentiende eeuw...